Hverjir eru vinir og óvinir ljónsins?

Svar

Sjálfsagt má skipta óvinum ljónsins (Panthera leo) í tvo flokka. Þau dýr sem keppa við það um fæðu og þau sem drepa ljón. Í Afríku er blettahýenan (Crocuta crocuta) í raun eina dýrið sem keppir við ljón um veiðidýr. Blettahýenur geta verið í stórum hópum, allt upp í 30 dýr, og geta hrakið ljón frá nýfelldri veiðibráð. Einnig hafa menn orðið vitni af hvolpadrápi hýena. Ljón og hýenur keppa þannig um lífsrými á sléttum Afríku.

Ljón (P. leo persica) finnast einnig á afar takmörkuðu svæði í austurhluta Indlands, nánar tiltekið í Gir-skógi, nærri Nýju-Delí. Á þessu rúmlega 1.154 km² friðlandi finnst engin dýrategund sem keppir við ljónið um fæðu eða pláss. Áður fyrr þegar bæði ljón og tígrisdýr (Panthera tigris) voru útbreidd á Indlandsskaga hafa þau verið í mikilli samkeppni þó tígrisdýr hafi valið sér búsvæði í þéttum skógum en ljón í gisnari skóglendi og á sléttlendi.

Er maðurinn helsti óvinur ljónsins?
Aðeins ein dýrategund drepur ljón reglulega, það er maðurinn (Homo sapiens). Menn og ljón keppa um pláss og hafa árekstrarnir harðnað sífellt síðastliðin 20 ár eftir því sem manninum fjölgar í Afríku. Nú er svo komið að í álfunni finnast aðeins 20 þúsund villt ljón en fyrir 30 árum voru þau yfir 200 þúsund talsins. Með sama áframhaldi verða ljón útdauð eftir fáeina áratugi. Því er maðurinn án efa helsti óvinur ljónsins.

Út frá vistfræðilegum forsendum er erfitt að skilgreina vini ljónsins. Sjálfsagt eru einhver dýr sem ljónið hagnast á utan veiðidýra en vinátta er þeirri náttúru gædd að báðir aðilar hagnast á sambandinu. Þannig er til dæmis erfitt að segja að sebrahesturinn (Equus spp.) sé vinur ljónsins, þar sem sebrahesturinn hefur lítinn hag af því að vera bráð ljónsins. Aftur á móti kann að vera að ljónið lifi samlífi með smávöxnu dýri, sem mætti þá túlka sem eins konar vináttu. Höfundi er þó ekki kunnugt um það.

Frekara lesefni á Vísindavefnum eftir sama höfund:

• Hvernig eru ljón á litinn og hafa öll karlljón makka?
• Eru ljón hættuleg mönnum?
• Hvernig fjölga ljón sér?
• Hvers vegna drepa ljón blettatígra?
• Gætu ljón lifað á grænmetisfæði?
• Er hægt að temja ljón?
• Hvaða dýrategundir hefur maðurinn ofveitt eða ofnýtt þannig að þær hafa dáið út?
• Hversu margar tegundir af dýrum eru í útrýmingarhættu í dag og af hverju?
• Er útrýming dýrategunda alltaf manninum að kenna?

Mynd:

• en.Wikipedia.org - lion. Sótt 6.5.2011.