Hvað er búið á mörgum eyjum við Ísland?

Svar

Niðurstaða skyndiskoðunar á landakorti og upprifjunar í huganum er sú að búið sé á sjö eyjum við Ísland. Þá er miðað við að einhver eigi þar lögheimili. Þessar eyjur eru Heimaey, Flatey, Skáleyjar, Vigur, Æðey, Grímsey og Hrísey. Muni lesendur eftir fleiri eyjum þar sem búið er að staðaldri og einhver á lögheimili eru þeir beðnir um að láta Vísindavefinn vita.

Heimaey er stærsta eyjan við Ísland og jafnframt sú fjölmennasta. Samkvæmt tölum frá Hagstofunni voru rétt rúmlega 4000 manns til heimilis í Heimaey þann 1. janúar 2009 (tölurnar eiga við sveitarfélagið Vestmannaeyjar en Heimaey er eina byggða eyjan þar). Fjallað er um Heimaey í nokkrum svörum á Vísindavefnum, til dæmis við spurningunum: Hver er stærsta eyjan við Ísland?, Hvað var Heimaey margir kílómetrar frá norðri til suðurs og frá austri til vesturs fyrir og eftir gos? og Mun einhvern tíma gjósa aftur í Heimaey?


Heimaey er fjölmennasta eyjan við Ísland.
Önnur fjölmennasta eyjan af þessum sjö er Hrísey á Eyjafirði, en hún er jafnframt önnur stærsta eyjan við Ísland. Þann 1. janúar 2009 voru Hríseyjarbúar 186 talsins samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar.

Þriðja fjölmennasta eyjan við Ísland er Grímsey en hún mun vera í fjórða sæti yfir stærstu eyjarnar við landið. Íbúar Grímseyjar voru 92 í upphafi árs 2009. Hægt er að lesa um Grímsey í nokkrum svörum á Vísindavefnum, til dæmis í svari við spurningunni Hvenær og hvers vegna hófst byggð í Grímsey?

Á hinum eyjunum fjórum, Flatey og Skáleyjum á Breiðafirði og Æðey og Vigur í Ísafjarðardjúpi, er mjög fámennt að staðaldri, jafnvel ekki nema ein fjölskylda. Reyndar er lítill byggðakjarni í Flatey en mjög fáir sem þar eiga lögheimili.


Vigur í Ísafjarðardjúpi.
Áður fyrr var búið á mun fleiri eyjum umhverfis Íslands en margar þeirra fóru í eyði á síðustu öld. Má þar nefna Viðey á Faxaflóa, eina sögufrægustu eyjuna við Ísland. Flestir urðu íbúarnir í þorpinu í Viðey 138 talsins árið 1930. Eftir það fækkaði þeim og árið 1943 fór þorpið í eyði. Búskapur var hins vegar stundaður áfram í eyjunni fram á sjötta áratuginn en þá lagðist búseta í Viðey af. Í dag eru hins vegar fjölmargir sem heimsækja Viðey á hverju ári.

Annað dæmi um eyju þar sem áður var nokkur byggð en komin er í eyði er Flatey á Skjálfanda, fimmta stærsta eyjan við Ísland. Þegar mest var fyrir miðja síðust öld voru íbúar þar um 120. Síðustu 40 ár hefur hins vegar aðeins verið búið í eyjunni yfir sumarið.

Heimildir og myndir:

• Hagstofa Íslands. Skoðað 25. 2. 2009.
• Eyjasigling. Skoðað 25. 2. 2009
• Viðey. Skoðað 25. 2. 2009.
• Flatey á Skjálfandaflóa. Skoðað 26. 2. 2009
• Myndir: Mats: Íslandsmyndasafn © Mats Wibe Lund. Sóttar 26. 2. 2009.