Hefur sjórinn alltaf verið saltur?

Svar

Það var enski vísindamaðurinn Edmond Halley (1656-1742) sem fyrstur færði að því rök að selta sjávar stafi af efnaveðrun á landi og að hin uppleystu efni berist til sjávar með straumvötnum. Hann veitti því meðal annars athygli að vötn og innhöf, sem ekkert frárennsli hafa, eru sölt. Þess vegna er það vafalaust að sjórinn hefur verið saltur frá upphafi, en rannsóknir benda til þess að seltan hafi haldist nokkuð stöðug um milljarða ára.

Selta sjávar stafar af efnaveðrun á landi.
Seltan er þó ekki bundin af efnajafnvægi við steindir, heldur stjórnast hún af hraða veðrunar, annars vegar, og brottnámi salts úr sjónum hins vegar. Þar eru helstu ferli uppgufun á strandsvæðum heitra landa, binding sjóvatns í sjávarseti og efnahvörf milli sjávar og hafsbotnsskorpunnar. Flekahreyfingar valda því svo að salti er skilað niður í jarðmöttulinn á sökkbeltum (niðurstreymisbeltum).

Selta sjávar er um 35 g/kg af sjó, og þar af eru 10,7 g Na og 19,25 g Cl, þannig að sjávarsalt er að stærstum hluta NaCl (natríum klóríð). Natríum losnar að mestu við efnaveðrun á landi, eins og fyrr sagði, en við afloftun (e. degassing) jarðar berst klór sem HCl (saltsýra) í sjó og loft úr eldfjöllum og jarðhitasvæðum.

Frekari fróðleikur á Vísindavefnum:

• Hvaðan kom hafið? eftir Sigurð Steinþórsson
• Hvers vegna er sjórinn saltur? eftir Sigurð Steinþórsson
• Hvaðan kemur saltið? Er það sama saltið og er í sjónum? eftir Ulriku Andersson
• Af hverju er salt í sjónum en ekki í vatninu sem við drekkum? eftir ÞV

Mynd:

• My Earth Science Page