Hvenær er talið að krabbamein hafi komið fram?

Svar

Krabbamein eru illkynja æxli sem átt geta upptök sín í því sem næst öllum vefjum og líffærum líkamans. Krabbamein er ekki einn sjúkdómur heldur flokkur fjöldamargra sjúkdóma sem hver fyrir sig er mismunandi bæði með tilliti til vaxtarhraða og getunnar til þess að valda dauða. Þannig eru til margar gerðir lungnakrabbameina, brjóstkrabbameina, magakrabbameina og svo framvegis. Einn eiginleiki er þó sameiginlegur öllum krabbameinum, það er að segja getan til þess að dreifast um líkamann frá því líffæri sem æxlið á upptök sín í. Þessi eiginleiki krabbameina skilur þau frá góðkynja æxlum, sem vaxið geta í viðkomandi líffæri, skemmt það og aðlægan vef en dreifast að öllu jöfnu ekki um líkamann.

Vaxtarhraði og hegðun krabbameina er mjög breytilegur innbyrðis, þar með talið innan sama líffæris. Ein krabbameinstegund í lungum hegðar sér þannig öðruvísi en önnur. Hvert einstakt krabbameinsæxli rekur toga sinn til einnar stofn- eða móðurfrumu sem breyst hefur þannig að erfðaefni hennar og stjórnkerfi hlýða ekki lengur lögmálum heilbrigðra fruma með tilliti til vaxtar frumunnar, ævilengdar hennar, hrörnunar og svo framvegis. Þótt æxli hafi dreifst um líkamann er talað um lungnakrabbamein, brjóstkrabbamein og svo framvegis, það er að segja mið er tekið af líffærinu eða vefnum, sem meinsemdin átti upptök sín í.



Krabbamein er jafngamalt lifandi heimi. Jafnvel einfrumungar geta misst stjórn á erfðaefni sínu og breyst í krabbamein. Illkynja æxli eru vel þekkt í öllum æðri dýrum, þar með talið nánustu ættingjum okkar meðal spendýra. Elstu lýsingar á krabbameini í mönnum hafa fundist í egypskum sögnum frá þriðju öld fyrir Krist og beinkrabbamein hafa fundist í egypskum múmíum.

Meirihluti krabbameina er læknanlegur, finnist æxlið nógu snemma. Þar ræður uppruni (lega) æxlisins í líkamanum, það er að segja hvort æxlið liggur nálægt líkamsyfirborði eins og til dæmis brjóstkrabbamein, og eins hversu snemma á vaxtarskeiðinu æxlið gefur einkenni, til dæmis blóð í hægðum. Krabbamein eru fyrst og fremst sjúkdómur mið- og síðari hluta mannsævinnar. Skýrir það hvers vegna krabbamein eiga nú á dögum stærri hlutdeild í veikindum og dánarorsökum en fyrr á öldum þegar meðalævilengd var styttri.

Á Vísindavefnum er að finna fjölmörg önnur svör um krabbamein sem nálgast má með því að smella á efnisorðin hér fyrir neðan.

Mynd: LifeForce Hospitals