Hvaðan kemur orðið kuml? Af hverju er ekki bara talað um gröf?

Svar

Orðið kuml í merkingunni ‛gröf’ þekkist í fornum bókmenntum enda er það notað um þann sem var jarðaður að heiðnum sið. Það var haft um hauga, minnisvarða og yfirleitt um legstað sem var ofanjarðar. Í kuml var oft lagt svokallað haugfé en það gat verið ýmislegt fémætt eða hinum látna mikils virði eins og vopn hans, skart, hestur hans eða hundur. Talið er að hérlendis hafi fundist talsvert á annað hundrað kumla.

Mannabein í kumli á Daðastöðum í Reykjadal. ©Fornleifastofnun Íslands

Kristján Eldjárn, þjóðminjavörður og síðar forseti, skrifaði doktorsritgerðina Kuml og haugfé árið 1956 sem enn er talin afar merkt fræðirit. Það var endurútgefið árið 2000 með viðbótum um kumlfundi.

Orðið kuml var einnig notað um heystæðu í opinni tóft og var stundum tyrft yfir hana. Enn ein merking orðsins er ‛meiðsl’ og er hún mest notuð í samsetningunni örkuml ‛bæklunarmeiðsl’.

Mynd:

• Bein í kumli: Fornleifastofnun Íslands.