Eru einhverjir á lífi sem hafa latínu að móðurmáli?

Svar

Engin þjóð á latínu að móðurmáli lengur og í þeim skilningi er latínan dautt mál. Aftur á móti eru rómönsku málin, ítalska, franska, spænska, portúgalska og rúmenska, beinir afkomendur latínunnar. Meirihluti orðaforða enskunnar er einnig af latneskum og grískum rótum, enda þótt enskan sé germanskt mál. Latínan á því nokkur lifandi afkvæmi.

Þrátt fyrir að latína teljist vera dautt mál er samt sem áður líf í henni í vissum skilningi. Lengi vel var latína til að mynda mál lærðra manna. Á miðöldum og allt fram á 18. öld tíðkaðist að fræðirit væru gefin út á latínu, ekki aðeins á meginlandi Evrópu heldur einnig á Íslandi. Sæmundur fróði Sigfússon (1056-1133) er talinn hafa ritað verk á latínu, en engin rita hans eru varðveitt. Arngrímur Jónsson lærði (1568-1648) ritaði fyrstu samfelldu sögu Íslands, Crymogæa, auk annarra rita á latínu enda var skrifunum beint til erlendra fræðimanna og Finnur Jónsson (1704-1789) ritaði um kirkjusögu á Íslandi á latínu.

Bækur eru enn gefnar út á latínu en nú eru það bókmenntir, einkum barnabækur, fremur en fræðirit. Meðal þekktra bóka sem hafa verið þýddar á latínu eru Lísa í Undralandi eftir Lewis Carroll og bækur um Bangsímon eftir A.A. Milne, Litli prinsinn eftir Antoine de Saint-Exupéry og bækurnar um Harry Potter eftir J.K. Rowling. Þess má geta að Harry Potter hefur einnig verið þýddur yfir á forngrísku.


Harry Potter og viskusteinninn á latínu (t.v.) og forngrísku (t.h.).
Latína er ennþá opinbert mál Páfagarðs og í Finnlandi hafa áhugamenn um latínu tekið höndum saman um rekstur útvarpsstöðvar sem sendir út fréttir á latínu. Hægt er að hlusta á fréttirnar í gegnum vefsíðu útvarpsstöðvarinnar.

Frekara lesefni á Vísindavefnum

• Hvað heita vikudagarnir á latínu? eftir Þorstein Vilhjálmsson.
• Hvað þýðir orðasambandið per se? eftir SJ.
• Hve gömul er latína? eftir Svavar Hrafn Svavarsson.
• Hvert er elsta tungumál sem enn er talað og hvert er elsta tungumál sem vitað er um? eftir Guðrúnu Kvaran.

Tenglar og mynd

• Fréttir á latínu
• Wikipedia á latínu
• Myndin er af Allen and Unwin.