Spurning

Hvernig er vešurfar į noršurpólnum og hvers vegna er žar svona mikill ķs?

Spyrjandi

Samśel Torfi Pétursson

Svar

Upphafleg spurning var sem hér segir:
Mig hefur alltaf langaš aš vita hvort žaš vęru einhver vešur į noršurpólnum? Er bara frost og logn en aldrei vindur? Af hverju myndast allur žessi ķs?
Ólķkt žvķ sem er į sušurskauti jaršar er ekkert meginland į noršurheimskautinu, heldur haf sem žakiš er ķs allan įrsins hring. Engar vešurathuganir eru į heimskautinu sjįlfu, en sjįlfvirkar vešurstöšvar eru į vķš og dreif um ķsinn sem žekur Noršur-Ķshafiš og senda žęr fréttir af lofthita og loftžrżstingi nokkrum sinnum į dag.

Į noršurslóšum hafa varmaskipti milli hafs og lofts mikil įhrif į vešurfar. Ķsinn sem žekur Noršur-Ķshafiš kemur aš mestu ķ veg fyrir aš sjórinn hiti andrśmsloftiš og hitafar er žess vegna lķkt žvķ sem er į meginlöndum, en žaš einkennist af miklum hitamun vetrar og sumars. Yfir kaldasta tķma įrsins lętur nęrri aš mešalhiti į noršurheimskautinu sé um -35oC, en um hįsumariš nęr mešalhitinn upp undir frostmark. Ķ ljósi žessa fimbulkulda er ekki aš undra žótt yfirborš hafsins sé aš langmestu leyti frosiš allan įrsins hring.

Ķsland er ķ noršurjašri vestanvindabeltisins og ķ žvķ belti er mikill lęgšagangur. Lęgšunum tengist śrkoma og vindur. Į noršurheimskautinu eru lęgšir mun fįtķšari og grynnri en viš Ķsland. Vindur er žvķ aš jafnaši hęgari en viš Ķsland, einkum aš vetrarlagi žegar lęgšir eru tķšar og djśpar ķ vestanvindabeltinu. Śrkoma ķ Noršur-ķshafinu er lķka lķtil, ekki nema um tķundi hluti žeirrar śrkomu sem męlist į lįglendi į sunnanveršu Ķslandi. Skżjahula er lķka aš jafnaši minni yfir noršurheimskautinu en į okkar slóšum.

Af žessu mį įlykta aš heimskautanóttin žarf ekki aš vera svo żkja dimm žó aš hśn sé löng, žvķ aš oft nżtur birtu frį tungli, stjörnum eša noršurljósum sem endurvarpast frį ķsnum.

Um žessa spurningu

Dagsetning

Śtgįfudagur24.3.2000

Efnisorš

Noršurpóllinn

Tilvķsun

Haraldur Ólafsson vešurfręšingur. „Hvernig er vešurfar į noršurpólnum og hvers vegna er žar svona mikill ķs? “. Vķsindavefurinn 24.3.2000. http://visindavefur.is/?id=286. (Skošaš 19.5.2013).

Höfundur

Haraldur Ólafsson vešurfręšingurprófessor ķ vešurfręši viš HĶ



Leit


Vísindadagatalið

Ólafur Dan Danķelsson
(1877-1957)
( Fyrri Nęsti )

Stęršfręšingur og brautryšjandi ķ stęršfręšiiškun į Ķslandi. Skrifaši bęši vķsindaritgeršir, kennslubękur og rit fyrir almenning og kenndi stęršfręši alla ęvi.
Lesa meira...

Ašalstyrktarašili

Happdrętti Hįskólans